Međunarodne aktivnosti
Euroatlantske integracije
- Evropska unija
- Put do članstva u Evropskoj uniji
- Članice i kandidati
- Ključni događaji u odnosima BiH i Evropske unije
- Evropske institucije u BiH
Evropska unija (EU) je unija evropskih država koja je osnovana Mastrihtskim ugovorom 1992. godine. I prije zvaničnog potpisivanja ovog ugovora, mnogi aspekti Evropske unije funkcionirali su preko različitih organizacija osnovanih '50-ih godina 20. stoljeća. Političke aktivnosti Evropske unije obuhvataju mnoge sfere: od politike, zdravstva i ekonomske politike do vanjskih poslova i odbrane. EU je definirana kao federacija u monetarnim odnosima, agrikulturi, trgovini i zaštiti okoliša; kao konfederacija u socijalnoj i ekonomskoj politici, zaštiti potrošača, unutrašnjoj politici; i kao međunarodna organizacija u vanjskoj politici. Glavna oblast na kojoj počiva EU je jedinstveno tržište koje se bazira na carinskoj uniji i jedinstvenoj moneti. Predsjednici i premijeri evropskih država su, 29.10.2004., donijeli prvi ustav Evropske unije, koji trenutno čeka ratifikaciju svake države potpisnice.
Bilo koja evropska država može podnijeti zahtjev za prijem u članstvo Unije ako poštuje principe slobode, demokratije, ljudskih prava i osnovnih sloboda, kao i vladavinu zakona. Pridruživanje, međutim, može uslijediti jedino ako država koja je podnijela zahtjev ispuni sve kriterije pridruživanja, poznate pod nazivom Kriteriji iz Kopenhagena, koje je utvrdilo Evropsko vijeće u Kopenhagenu 1993. a dopunilo Evropsko vijeće u Madridu 1995. godine. To su sljedeći kriteriji:
- politički: stabilne institucije koje garantiraju demokratiju, vladavinu zakona, poštivanje ljudska prava te prava i zaštitu manjina;
- ekonomski: funkcionalna tržišna ekonomija i kapaciteti koji su sposobni da se izbore s konkurencijom i uslovima koji vladaju na tržištu EU;
- sposobnost da se preuzmu obaveze koje proizilaze iz članstva, uključujući posvećenost političkim, ekonomskim i monetarnim ciljevima Unije;
- usvajanje pravne tečevine (acquis communautaire - cjelokupna evropska legislativa) i njeno efikasno provođenje kroz odgovarajuće administrativne i pravosudne strukture.
Put do članstva u Evropskoj uniji
Država koja se želi pridružiti EU podnosi zahtjev za članstvo Vijeću, koje traži od nadležne komisije da procijeni sposobnost države podnosioca zahtjeva da ispuni uslove za članstvo. Ako komisija da pozitivno mišljenje i ako se Vijeće jednoglasno saglasi s tim, pregovori mogu formalno početi između države kandidatkinje i država članica.
Države kandidatkinje moraju pokazati da će u potpunosti biti sposobne da igraju ulogu članice – nešto što zahtijeva široku podršku njihovih građana kao i političko, zakonsko i tehničko ispunjavanje standarda i normi EU. EU provodi opsežnu proceduru odobravanja pristupa kojom se osigurava da nove članice pristupe Uniji samo onda kada su ispunile sve zahtjeve i samo uz pristanak institucija EU i vlada država članica EU i države koje se prijem tiče. Države koje se žele pridružiti EU mogu ići naprijed iz jedne u drugu fazu procesa samo onda kada su ispunjeni svi uslovi iz svake faze. Na ovaj način izgledi za pristupanje djeluju kao moćan podsticaj reformama. Politika EU o proširenju osigurava da pristup donese, istovremeno, korist i za EU i za državu koja joj se želi pridružiti.
Pregovori se posebno zaključuju sa svakom državom kandidatkinjom, a njihova brzina zavisi od brzine kojom država provodi reforme i usklađivanje sa zakonima EU. Dužina pregovora zato može varirati, tako da istovremeni početak pregovora s više kandidatkinja ne znači da će pregovori sa svakom od njih biti zaključeni u isto vrijeme.
Kako bi svoju administraciju i pravosuđe dovela na nivo potreban za pristupanje u EU, država kandidatkinja izrađuje akcioni plan kojim definira šta će učiniti i kada. Prioriteti koji se moraju uvrstiti u akcioni plan utvrđuju se kroz pristupanje ili Evropsko partnerstvo koje EU kreira za svaku zemlju kandidata. Od svake države kandidatkinje se također zahtijeva da napravi državni program za usvajanje pravne tečevine EU (acquisa). To je vrlo specifičan instrument u kojem su dati detalji, vremenski okviri i troškovi za ispunjavanje svake prioritetne oblasti koju je EU definirala u Pristupnom partnerstvu.
Kada je Ugovor o pristupanju potpisan, država kandidatkinja postaje "pristupna država" i ima pravo na privremene privilegije do pristupanja kada postaje država članica. Pristupna država može davati komentare o nacrtima prijedloga, saopćenja, preporuka i inicijativa EU i dobiva status “aktivnog posmatrača” tijela i agencija EU, koji joj daje pravo da učestvuje u raspravama ali ne i pravo glasa. Onda kada je proces ratifikacije zaključen, ugovor stupa na snagu dogovorenog datuma i pristupna država postaje država članica.
Članice do 1.5.2004. godine:
 Austrija |
 Belgija |
 Danska |
 Finska |
 Francuska |
 Grčka |
 Holandija |
 Irska |
 Italija |
 Luksemburg |
 Njemačka |
 Portugal |
 Španija |
 Švedska |
 Velika Britanija |
Članice od 1.5.2004. godine:
 Češka |
 Estonija |
 Kipar |
 Latvija |
 Litvanija |
 Mađarska |
 Malta |
 Poljska |
 Slovačka |
 Slovenija |
Članice od 1.1.2007. godine:
 Bugarska |
 Rumunija |
Zemlje kandidati:
Turska
Hrvatska
Bivša Jugoslavenska Republika Makedonija
Ključni događaji u odnosima BiH i Evropske unije
2008.
- Oktobar: Parlamentarna skupština BiH dala je saglasnost za ratificiranje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju.
2007.
- Decembar: Nakon što je komesar za proširenje Olli Rehn zaključio da postoji dovoljno saglasnosti između političkih lidera u BiH, kada je riječ o procesu reformi, u Sarajevu je parafiran Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju s Bosnom i Hercegovinom.
2006.
- Decembar: Tehnički pregovori o SSP-u između EU i BiH uspješno su završeni. Međutim, Sporazum nije potpisan i formalno zaključen zbog nedostatka napretka kada je riječ o ključnim reformama.
2005.
- Oktobar: Evropska komisija procijenila je da je BiH postigla značajan napredak u provođenju reformi iz Studije izvodljivosti i predložila da počnu pregovori o SSP-u.
- Novembar: Pregovori o SSP-u između EU i BiH službeno su počeli.
2004.
- Evropska unija prihvatila je Evropsko partnerstvo sa BiH.
2003.
- Juni: Samit u Solunu; Proces stabilizacije i pridruživanja potvrđen je kao politika EU za Zapadni Balkan. Evropska perspektiva ovih zemalja također je potvrđena.
- Novembar: Studijom izvodljivosti procijenjeni su kapaciteti BiH da provede SSP. U Studiji je zaključeno da pregovori sa BiH treba da počnu onda kada ona ostvari napredak u 16 prioritetnih oblasti.
2002.
- Decembar: Evropska komisija saopćila je da su smjernice Mape puta o približavanju Evropskoj uniji uglavnom ispunjene.
2000.
- Objavljivanje Mape puta EU (Road Map). Ovim dokumentom utvrđeno je 18 ključnih uslova koje Bosna i Hercegovina treba da ispuni kako bi se pristupilo izradi Studije izvodljivosti (Feasibility Study) za početak pregovora o stabilizaciji i pridruživanju.
- Produženje bescarinskog pristupa proizvoda iz Bosne i Hercegovine tržištu Evropske unije.
- Vijeće donosi uredbu o programu pomoći EU za obnovu, razvoj i stabilizaciju – CARDS.
- Novembar: Zagrebački samit; Proces stabilizacije i pridruživanja između EU i zemalja Zapadnog Balkana (uključujući i BiH) dobio je formalnu podršku.
1999.
- Usaglašen je Pakt stabilnosti, politički dokument čiji je strateški cilj stabilizacija u jugoistočnoj Evropi kroz približavanje država regije euroatlantskim integracijama, te jačanje regionalne saradnje.
- Održan je Samit šefova zemalja i vlada Evrope, Kanade, Japana i SAD-a na kojem je podržano i ozvaničeno osnivanje Pakta stabilnosti.
1998.
- Uspostavljanje EU/BiH Konsultativne radne grupe (Consultative Task Force-CTF) koja osigurava tehničku i stručnu pomoć u oblasti administracije, regulatornog okvira i politike.
1997.
- Vijeće ministara Evropske unije postavlja političke i ekonomske uslove za razvoj bilateralnih odnosa. Bosna i Hercegovina uživa autonomne trgovinske povlastice.
1995.
- Dejtonskim (Pariskim) mirovnim sporazumom zaustavljen je rat i uspostavljena dva entiteta u Bosni i Hercegovini: Federacija BiH i Republika Srpska.
1992.
- Odnosi Bosne i Hercegovine i Evropske unije počinju se razvijati međunarodnim priznavanjem RBiH kao nezavisne i suverene države.
EUSR - Specijalni predstavnik EU (EUSR) za Bosnu i Hercegovinu ima centralnu ulogu u promoviranju ukupne političke koordinacije EU u BiH. Specijalni predstavnik ujedno je i visoki predstavnik međunarodne zajednice u BiH. Planirano je da Ured visokog predstavnika bude zatvoren, dok će Ured specijalnog predstavnika nastaviti raditi.
EUFOR - U decembru 2004. EU je počela vojnu mirovnu operaciju u BiH zamijenivši Misiju NATO-a. Ključni zadaci ove misije su podrška Međunarodnom krivičnom sudu za ratne zločine počinjene na prostoru bivše Jugoslavije (ICTY) i relevantnim zvaničnicima, a podrška uključuje hapšenje osumnjičenih za ratne zločine, te stvaranje sigurnog okruženja u kojem policijske snage mogu djelovati protiv organiziranog kriminala.
EUPM - Kao dio pristupa šire vladavine zakona u BiH i u regiji, Policijska misija Evropske unije (EUPM) osnovana je u januaru 2003. godine kao zamjena za Međunarodne policijske snage UN-a (IPTF). EUPM ima cilj da formira održive, profesionalne i multietničke policijske snage u BiH, koje će djelovati u skladu s najboljim evropskim i međunarodnim standardima.
EUMM - Primarni cilj Monitoring misije Evropske unije (EUMM) je, kroz prikupljanje informacija i analizu aktivnosti, davanje doprinosa formuliranju djelotvorne politike EU prema Zapadnom Balkanu. Posebno težište EUMM-a je praćenje političkog razvoja i unapređenje sigurnosti, nadgledanje granica, kao i praćenje rješavanja međuetničkih pitanja i povratka izbjeglica.